در روز قيامت مردم به طور پراكنده از قبرها بيرون مىآيند تا پاداش نيك و بد اعمال خود را ببينند ، پس در آن روز هر كس به قدر ذره‌اى كار نيك كرده باشد ، ( پاداش ) آن را خواهد ديد ، و هر كس به قدر ذره‌اى كار زشت مرتكب شده باشد ، او هم به كيفرش خواهد رسيد . بنا بر آيه شريفه ، حتى اگر به حساب ذره‌اى از اعمال خير و شر در روز قيامت رسيدگى نشود با عدالت خداوند مغايرت دارد . پس ، وجود « معاد » ضرورى و لازم و حتمى است و به تعبيرى ديگر « معاد » بر خدا لازم و واجب است . البته ، اين وجوب و لزوم از نسخ وجوبى كه بر عهده انسانهاست ، نيست . بلكه ، بمانند نورانيت خورشيد است . اشراق انوار شمس جزء لاينفك و لازمه اوست . زيرا ، خورشيد نمى تواند نورانى نباشد . چه در آن صورت خورشيد نيست . بنابراين ، « عدل » و به تبع آن « معاد » هم لازمه وجود بارى تعافلى است . رزمنده‌اى كه از بسيارى از لذتها گذشته و به پيكار بى امان مشغول است با كسى كه با جنگ بيگانه است كى تواند يكسان بود ! بين اين دو هم دردنيا فرق است و هم در آخرت . او در دنيا به نورانيت و صفاى دل و مقامات معنوى نائل مىشود و در آخرت به سعادت ابدى مىرسد و در بهشت در كنار اولياء و انبياء و صديقين منزل مىكند . اما ، اين كه در حال و هواى رزم بىامان اسلام و كيفر نيست ، چه جاى عدالت باشد كه همچون او پاداش ببيند ؟ !